درمان شکستگی مهره گردن با جراحی و بدون جراحی + دوره نقاهت

درمان شکستگی مهره گردن به شدت شکستگی و آسیب بستگی دارد و با روش‌های جراحی و غیرجراحی درمان می‌شود. شدت شکستگی مهره گردن به محل شکستگی و نوع آن (پایدار یا ناپایدار) بستگی دارد و به کمک عکس‌برداری تعیین می‌شود. در روش درمان غیرجراحی از گردن‌بند طبی برای پایدار کردن مهره‌های گردن استفاده می‌شود. در روش جراحی با اتصال مهره‌های گردن، شکستگی پایدار می‌شود. بهبودی این آسیب به شدت آسیب بستگی دارد. در شکستگی‌های جزئی بهبودی کامل صورت می‌گیرد؛ اما در شکستگی‌هایی که باعث قطع نخاع شده است، فلج اندام از گردن به پایین رخ می‌دهد. انجام اصولی روند درمان و رعایت نکات مراقبتی توسط بیمار، تأثیر درمان را بیشتر می‌کند.

فرآیند تشخیص شدت شکستگی مهره گردن چگونه است؟

اولین کار پس از بی‌حرکت نگه‌داشتن سر و گردن، اطمینان از باز بودن مسیر تنفس بیمار است. سپس معایناتی برای ارزیابی عملکرد عصب‌های نخاع توسط پزشک انجام خواهد شد و از گردن برای تعیین شدت آسیب با ام آر آی یا سی‌تی‌اسکن تصویربرداری انجام می‌شود.

برخی شکستگی‌ها و آسیب‌ها ممکن است در تصویربرداری اولیه مشخص نشوند. در این شرایط از اسکن هسته‌ای استخوان استفاده می‌شود، تا این شکستگی‌ها بهتر مشاهده شوند و شدت شکستگی دقیق‌تر مشخص شود. پس از تعیین شدت شکستگی، درمان متناسب با آن می‌تواند از استفاده از گردنبند طبی یا جراحی متفاوت باشد که معمولاً از ۱.۵ تا ۳ ماه طول می‌کشد.

بررسی نوع شکستگی مهره گردن

نوع شکستگی یک عامل مهم و تأثیرگذار در تعیین شدت آسیب و انتخاب روش درمان است که با ام آر آی، سی‌تی‌اسکن و در صورت لزوم اسکن هسته‌ای استخوان مشخص می‌شود.

شکستگی مهره گردن را می‌توان به دو نوع پایدار و ناپایدار تقسیم کرد.

شکستگی پایدار

در این نوع شکستگی، آسیب‌دیدگی باعث تغییر محل مهره‌های گردن از محل طبیعی خود در ستون فقرات نشده است. در این شرایط معمولاً نیازی به جراحی نیست و با بی‌حرکت نگه‌داشتن گردن، شکستگی درمان می‌شود.

شکستگی ناپایدار

در این نوع از آسیب برخلاف حالت پایدار، مهره‌های گردن از محل اصلی خود خارج شده‌اند. این نوع از شکستگی خطرناک‌تر است؛ زیرا ممکن است آسیب‌ جدی به نخاع وارد شود.

بررسی محل شکستگی مهره گردن

علاوه بر نوع، محل شکستگی نیز در انتخاب روش درمان مهم است. در گردن ۷ مهره وجود دارد که باتوجه به شکستگی در هر کدام، درمان ممکن است کمی متفاوت باشد.

در جدول زیر محل شکستگی مهره گردن، روش درمان و شرایط درمان با یکدیگر مقایسه شده است.

تشخیص دقیق شدت شکستگی گردن

پس از بررسی نوع و محل شکستگی معمولاً برای تعیین دقیق شدت شکستگی گردن از یک سیستم امتیازدهی استفاده می‌شود. این سیستم امتیازدهی SLIC نام دارد و سه عامل وضعیت فیزیکی شکستگی مهره گردن، وضعیت اتصال رباط‌ها و وضعیت اعصاب محل آسیب را بررسی می‌کند و به هرکدام امتیازی می‌دهد (منبع). در جدول زیر می‌توانید امتیازهایی که به هر عامل داده می‌شود را مشاهده کنید.

پزشک این امتیازها را بر اساس عکس‌برداری‌های انجام شده، ارزیابی عملکرد عصبی نخاع و اسکن هسته‌ای استخوان مشخص می‌کند. سپس این امتیازها با هم جمع شده و شدت آسیب بر اساس این امتیاز مشخص می‌شود. در نهایت درمان متناسب برای بیمار انجام می‌شود.

نوع درمان با توجه به امتیازهای زیر تعیین می‌شود.

• مجموع امتیاز ۱ تا ۳: می‌توان بدون جراحی شکستگی را درمان کرد.
• مجموع امتیاز ۴: درمان هم به روش جراحی و هم به روش غیرجراحی امکان‌پذیر است. انتخاب نوع درمان به شرایط بیمار و ترجیح پزشک بستگی دارد.
• مجموع امتیاز ۵ یا بالاتر: با جراحی درمان می‌شود(منبع).

درمان غیر جراحی شکستگی مهره گردن

پس از تعیین شدت، نوع و محل شکستگی در گردن، درمان را می‌توان شروع کرد. در این مرحله با توجه‌ به مشخصات آسیب که در «قسمت نوع و محل شکستگی مهره گردن» معرفی شده‌اند، درمان مناسب برای بیمار شروع می‌شود. برای بیماران که دچار شکستگی پایدار شده‌اند و مهره هنوز در محل خود قرار دارد از درمان‌های بدون جراحی مانند گردن‌بند طبی و ترکشن یا هالو وست استفاده می‌شود. هدف از این کار پایدارسازی مهره‌های آسیب‌دیده است.

ثابت‌سازی با گردن‌بند یا کولار

کولار یا گردن‌بند غیرانعطاف‌پذیر برای کسانی که دچار شکستگی پایدار مهره گردن شده‌اند، یا جراحی ناپایدار شکستگی مهره‌ گردن انجام داده‌اند، تجویز می‌شود. این وسیله از گردن بیمار حمایت و محافظت کرده و حرکت گردن را محدود می‌کند.

استفاده از این وسیله با اهداف زیر انجام می‌شود.

• قراردادن گردن در زاویه و راستای صحیح
• ثابت‌سازی گردن
• تحمل وزن سر با حمایت از استخوان‌ها، ماهیچه‌ها و بافت نرم
• جلوگیری از آسیب‌های بیشتر با حرکت ناگهانی گردن
• کاهش درد و ناراحتی در گردن

مدت زمانی که لازم است از گردن‌بند استفاده شود، بستگی به‌ شدت آسیب دارد و از ۶ تا ۸ هفته و تا ۱۲ هفته نیز ممکن است به طول بینجامد.

در مدت زمانی که از گردن‌بند غیرانعطاف‌پذیر استفاده می‌کنید، حتماً مراقبت‌های بهداشتی زیر را برای جلوگیری از ایجاد زخم انجام دهید.

• پوست خود را خشک و تمیز نگه دارید.
• از مصرف کرم، لوسیون یا پماد بر روی پوستی که در تماس با گردن‌بند است خودداری کنید.
• گردن‌بند را یکبار در روز باز کرده و آن را بشویید و پوست را بررسی کنید.
• اگر علامتی از تغییر رنگ، قرمزی و یا درد در پوست مشاهده کردید با پزشک عمومی و یا پرستار خود تماس بگیرید.

کاهش فشار با ترکشن و هالو وست

ترکشن گردن به معنای اعمال یک کشش ثابت و کنترل‌شده به گردن است. این کار یا با دستگاه یا به‌صورت دستی و توسط پزشک انجام می‌شود. معمولاً برای برگرداندن مهره‌ها به‌جای اولیه در شکستگی‌های پایدار و کاهش فشار روی مهره‌های گردن از تخت‌های مکانیکی ترکشن استفاده می‌شود.

همچنین می‌توان در کنار ترکشن از هالو وست (Halo Vest) نیز برای ثابت‌سازی و کاهش فشار روی گردن استفاده کرد که در تصویر بالا نمونه‌ای از آن را مشاهده می‌کنید. این وسیله یک نگهدارنده برای نگه‌داشتن گردن در پشت سر و زیر چانه دارد. این نگهدارنده به قفسه سینه متصل است و از جابه‌جایی گردن جلوگیری می‌کند.

جراحی شکستگی مهره گردن

در شرایطی که نیاز به پایداری در مهره‌های گردن است از جراحی فیوژن استفاده می‌شود. جراحی فیوژن هم به‌صورت خلفی (از پشت گردن) و هم به‌صورت قدامی (جلوی گردن) قابل انجام است و انتخاب نحوهٔ انجام آن به محل شکستگی و تشخیص پزشک بستگی دارد.

انواع جراحی شکستگی مهره گردن به شرح زیر است.

• جراحی فیوژن قدامی: در این عمل یک برش افقی و یا عمودی در قسمت جلوی گردن زده می‌شود. قسمت عضلانی گردن، نای و مری با احتیاط کنار زده و قسمت جلویی مهره‌های گردن نمایان می‌شود. سپس از صفحات فلزی، پیچ و میله برای اتصال مهره‌ها به هم استفاده می‌شود. درنهایت با پودر استخوان این مهره‌ها به یکدیگر جوش می‌خورند. هدف از این جراحی، پایداری ستون فقرات با اتصال مهره‌های بالا و پایین بخش شکسته‌شده به یکدیگر است.
• جراحی فیوژن خلفی: روند پیوند مهره‌های گردن مشابه روش قدامی است با این تفاوت که جراحی از پشت گردن انجام می‌شود.

این جراحی‌ها عموماً همراه با لمینکتومی نیز انجام می‌شوند. لمینکتومی عملی است که در آن بافت و استخوان از پشت مهره‌های گردن برداشته می‌شود. هدف از این کار کاهش فشار روی نخاع و اعصاب موجود در آن ناحیه است. همچنین اگر دیسک نیز در شکستگی آسیب‌دیده باشد، از جراحی دیسککتومی هم برای خارج کردن دیسک آسیب‌دیده استفاده می‌شود.

دوره نقاهت و مراقبت‌های پس از جراحی

پس از جراحی، مهم است که برای بهبودی سریع‌تر، مراقبت‌های زیر انجام شوند.

• برای جلوگیری از عفونت، جای جراحی تمیز و استریل نگه داشته شود.
• برای کاهش درد از یخ برای ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در هر ۴ ساعت استفاده شود و فعالیت‌هایی مانند راه‌رفتن را تا ۴۸ تا ۷۲ ساعت پس از مرخص شدن انجام نشود. تا ۷۲ ساعت پس از جراحی، استفاده از کمپرس گرم با یک لایه محافظ مانند حوله مفید است.
• برای از سرگیری فعالیت‌های سبک، مصرف مسکن ضروری است.
• با تجویز پزشک، استفاده از گردن‌بند طبی به محدودکردن حرکت کمک کرده و آسیب‌های ناشی از حرکت ناگهانی پس از عمل را کم می‌کند.
• ۴ تا ۶ ماه پس از جراحی، از مصرف سیگار خودداری کنید. مصرف سیگار بهبودی استخوان‌ها را به تأخیر می‌اندازد.
• از جوراب‌های مخصوص برای جلوگیری از ایجاد لخته خون در رگ‌ها به دلیل بی‌تحرکی در زمان نقاهت، استفاده کنید. این کار را تا زمانی که قادر به راه‌رفتن برای ۳ بار در روز خواهید بود انجام دهید.

چشم‌انداز پس از دوره نقاهت

بازگشت به زندگی پس از جراحی شکستگی گردن، به شدت شکستگی و روش درمانی بستگی دارد. عواملی همچون سن، سلامت عمومی، بیماری‌های دیگر و تمایل بیمار به انجام سایر درمان‌های تکمیلی مانند فیزیوتراپی، زمان بهبودی را تحت‌تأثیر قرار خواهد داد.

در زیر می‌توانید طول تقریبی دوره نقاهت را با توجه به شرایط مختلف بخوانید.

• در صورت جزئی بودن آسیب و درمان اصولی، بهبودی کامل تا ۸ هفته طبیعی است.
• شکستگی شدیدتر به جراحی و مدت‌زمان حدوداً سه‌ماهه برای بهبودی نیاز دارد. در این مورد نیز بهبودی کامل همچنان دست‌یافتنی است.
• شکستگی‌های پیچیده‌تر به جراحی و روش‌های درمانی دیگر از جمله استفاده از گردن‌بند طبی به مدت سه ماه پس از جراحی نیاز دارد.
• در شکستگی‌هایی که نخاع آسیب‌دیده باشد، شخص ممکن است به طور موقت دچار فلج اندام شود و در شکستگی‌هایی که باعث قطع نخاع شده باشد، بیمار به صورت دائم از گردن به پایین فلج می‌شود.

سوالات متداول

آیا شکستگی گردن خوب می‌شود؟

بسته به شدت و نوع آسیب، درمان امکان‌پذیر است. اما بطور کلی و به‌جز در مواردی که آسیب جدی به کانال نخاع وارد شده باشد، این شکستگی درمان پذیر است.

آیا شکستگی مهره گردن منجر به فلج شدن می‌شود؟

در موارد شدید اگر آسیب به کانال نخاع وارد شود، شکستگی مهره گردن منجر به فلج شدن فرد می‌شود.

آیا شکستگی مهره گردن ممکن است باعث مرگ شود؟

درصورت حاد بودن آسیب، این شکستگی امکان دارد که به مرگ بیمار منجر شود.

آیا گلو درد پس از عمل جراحی قدامی شکستگی مهره گردن طبیعی است؟

بله، شخص ممکن است یک تا دو هفته پس از جراحی دچار گرفتگی و درد در حنجره و گلوی خود شود.

آیا از دست دادن قابلیت تکلم پس از جراحی قدامی شکستگی مهره گردن طبیعی است؟

بیماران ممکن است پس از جراحی قدامی شکستگی مهره گردن قابلیت تکلم خود را از دست بدهند، اما غالباً پس از چند هفته این مشکل رفع می‌شود.

آیا گزگز و بی‌حسی پس از عمل شکستگی مهره گردن طبیعی است؟

بله، داروی بی‌هوشی، بی‌حرکت بودن به مدت طولانی در اتاق عمل، تورم اطراف زخم و فشار بر اعصاب اطراف محل جراحی ممکن است باعث گزگز و بی‌حسی شود.

بی‌حسی اعضای بدن چند ماه پس از جراحی شکستگی گردن نشانه چیست؟

در صورت گذر دوره نقاهت و باقی‌ماندن این مشکل، احتمالاً نشان‌دهنده درگیر و تحت فشار بودن یک یا چند عصب در محل جراحی است. این مشکل بیشتر پس از جراحی فیوژن دیده می‌شود.

چه مشکلاتی ممکن است پس از جراحی رخ دهد؟

عفونت، ترمیم بد زخم، خون‌ریزی، لخته خون، آسیب به عروق و یا اعصاب داخل و یا اطراف نخاع، درد و بازگشت نشانه‌های پیش از عمل ممکن است پس از جراحی برای بیمار رخ دهند.

تا چه مدت پس از جراحی نباید رانندگی کنیم؟

پس از یک تا دو هفته ممکن است اجازه این کار داده شود. اما در صورت تجویز حتماً از گردن‌بند طبی استفاده شود.

شکستگی مهره گردن معمولاً به چه دلایلی رخ می‌دهد؟

افتادن از ارتفاع بلند همچون درخت، افتادن از ارتفاع کوتاه همچون پله و صندلی مخصوصاً در سالمندان، پوکی استخوان شدید در سالمندان و تصادف، از رایج‌ترین دلایل شکستگی مهره گردن است.

پس از جراحی شکستگی مهره گردن چه غذایی بخوریم؟

رژیم مناسب برای بهبود سریع‌تر باید به مقدار کافی پروتئین، کلسیم، ویتامین سی و دی، آهن و پتاسیم داشته باشد. پس از جراحی توصیه می‌شود از غذاهایی که نرم‌تر هستند و گوارش راحت‌تری دارند استفاده کنید و آب به مقدار لازم بنوشید.

عوارض شکستگی مهره گردن چیست؟

شکستگی مهره گردن با توجه به شدت و نوع آسیب می‌تواند عوارضی همچون آسیب‌های عصبی و در موارد شدیدتر، ضعف در چهار اندام و فلج گردن به پایین و در موارد شدیدتر حتی مرگ را به بار آورد.

آیا پس از جراحی شکستگی مهره گردن فیزیوتراپی لازم است؟

ممکن است در هر نوع و شدت آسیبی، پزشک پس از جراحی، برای توان‌بخشی مجدد، فیزیوتراپی تجویز کند که روند بهبودی را تسریع بخشد.

دیه شکستن و آسیب گردن چقدر است؟

اگر آسیب بهبود نیابد شامل دیه کامل و اگر بهبود یابد به تشخیص قاضی کمتر خواهد بود.