درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ + فیلم ورزش و جراحی

آسیب یا بیرون‌زدگی دیسک کمر مهره ۴ و ۵ شایع‌ترین آسیب‌ به دیسک کمر نسبت به ۴ دیسک دیگر است و معمولا شدت درد بیشتری هم دارد. آسیب مهره ۴ و ۵ دیسک کمر معمولا به عصب سیاتیک فشار وارد می‌کند؛ به همین دلیل برخلاف سایر دیسک‌ها که درد در ناحیه کمر باقی می‌ماند، درد دیسک کمر مهره ۴ و ۵ از پایین کمر شروع می‌شود و مشابه درد سیاتیک، به باسن و پاها کشیده می‌شود. درمان دیسک مهره ۴ و ۵ تا حدی با درمان سیاتیک هم‌پوشانی دارد، اما انتخاب دقیق نوع درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ به شدت آسیب بستگی دارد؛ به‌طورکلی درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ می‌تواند شامل مصرف قرص، استفاده از کمپرس، انجام فیزیوتراپی و ورزش مهره ۴ و ۵ دیسک کمر و حتی جراحی ‌شود.

چرا مهره ۴ و ۵ دیسک کمر من آسیب دیده است؟

دیسک کمر مهره ۴ و ۵ در پایینی‌ترین نقطه از ستون فقرات قرار گرفته است؛ به همین دلیل درصورتی‌که شغل یا فعالیت‌های روزمره شما شامل نشستن و ایستادن طولانی، یا بلندکردن اجسام سنگین می‌شود، فشار بیشتری بر دیسک بین این دو مهره وارد می‌شود و احتمال برجستگی، بیرون‌زدگی یا پارگی این دیسک بیشتر است.

به‌طورکلی افرادی که به طور مکرر فعالیت‌های فیزیکی سنگین مانند بلندکردن اجسام سنگین، خم‌شدن یا چرخیدن ناگهانی انجام می‌دهند، مانند کارگران ساختمانی، کارگران باربری، و ورزشکاران بیشتر در معرض آسیب‌دیدگی در دیسک مهره ۴ و ۵ هستند.

بیماری‌های زمینه‌ای مانند چاقی، دیابت یا پوکی‌استخوان هم می‌توانند بر آسیب‌دیدگی این دیسک تأثیر بگذارند. اضافه‌وزن، فشار بیشتری را بر دیسک مهر‌های ۴ و ۵ وارد می‌کند و پوکی‌استخوان هم می‌تواند با کاهش استحکام استخوان‌ها، احتمال پارگی یا آسیب‌دیدگی دیسک‌ها را افزایش دهد.

قبل از هر درمانی، این موارد ساده را رعایت کنید

درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ با ورزش

فیزیوتراپی و انجام تمرینات ورزشی، به‌ویژه در سه‌ماهه اول شروع درمان، می‌تواند در تسکین درد و درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ مؤثر باشد. به‌طورکلی ورزش دیسک کمر مهره ۴ و ۵ بر تقویت عضلات پایین کمر، لگن و پاها و کاهش فشار روی عصب سیاتیک تمرکز دارد. در ادامه چند فیلم ورزش دیسک کمر مهره ۴ و ۵ را با هم می‌بینیم و با نحوه اثرگذاری‌شان بر بخش پایینی کمر آشنا می‌شویم.

تقویت عضلات پا و کمر

برای کاهش فشار مستقیم روی مهره‌های L4 و L5  لازم است که عضلات کمر و پاها تقویت شوند. این کار باعث ایجاد پایداری در ستون فقرات، توزیع بهتر وزن بالاتنه و کاهش فشار اضافی روی این دیسک‌ بین‌مهره‌ای می‌شود. تمرینات ورزشی مانند پل زدن، و کشش همسترینگ می‌توانند بدون ایجاد آسیب، به تقویت عضلات کمر و پا کمک کنند.

پل زدن

نحوه انجام

• به پشت بخوابید، زانوها را خم کنید و پاها را روی زمین قرار دهید.
• سپس باسن را از زمین بلند کنید و بدن را در یک خط مستقیم نگه دارید.
• برای ۵ تا ۱۰ ثانیه نگه دارید و سپس به‌آرامی پایین بیایید.

نکته
هنگام انجام این حرکت از انقباض عضلات شکم و باسن اطمینان حاصل کنید تا فشار اضافی روی کمر وارد نشود.

کشش همسترینگ

نحوه انجام

• به پشت بخوابید، دو پا را به هم بچسبانید و به‌آرامی آن‌ها را به سمت راست حرکت دهید تا به سطح زمین برسد.
• می‌توانید هم‌زمان، بالاتنه خود را هم کمی به جهت مخالف متمایل کنید.

نکته
حرکت پا باید به‌ نحوی انجام شود که در پایین ستون فقرات، احساس درد کنید.

 

کاهش فشار روی عصب سیاتیک

یکی از عوارض بیرون‌زدگی دیسک کمر مهره ۴ و ۵، فشار روی عصب سیاتیک و بی‌حسی در پاها است. تمرینات کششی مخصوص این ناحیه، به باز کردن فضای اطراف عصب و جلوگیری از فشردگی آن کمک می‌کند، و می‌تواند از بروز دردهای مزمن جلوگیری کند.

کشش پیرسفورمیس

نحوه انجام

• به پشت بخوابید و پای چپ خود را روی زانوی راست قرار دهید.
• سپس پای راست را به سمت سینه بکشید تا در باسن کشش احساس کنید.

 

نکته
کشش پا را به‌آرامی انجام دهید و در صورت احساس درد شدید، حرکت را متوقف کنید.

 

کشش عصب سیاتیک به روش نشسته

نحوه انجام

• روی یک صندلی بنشینید و یک پا را صاف روی زمین قرار دهید.
• انگشتان پا را به سمت بالا بکشید و هم‌زمان، سر را به‌آرامی به جلو خم کنید.

 

نکته
سر را فقط در حدی که کشش ملایم در ناحیه کمر و پای صاف حس کنید، به جلو بیاورید.

  

تقویت تعادل و پایداری

عضلات عمقی کمر، لگن و شکم وظیفه پشتیبانی از ستون فقرات را برعهده دارند و با تقویت آن‌ها، می‌توان فشاری که بر دیسک کمر مهره ۴ و ۵ وارد می‌شود را هم کنترل کرد. تمرینات تعادلی، هم به تقویت عضلات کمر و ستون فقرات، و هم به فعال‌شدن عضلات لگن کمک می‌کنند و باعث بهبود تعادل می‌شوند. وقتی تعادل بدن بهبود یابد، حرکات ناگهانی یا ناپایدار که ممکن است باعث ایجاد فشار بیش از حد یا آسیب به بخش پایینی ستون فقرات شود هم کمتر اتفاق می‌افتد.

ایستادن روی یک پا

نحوه انجام

• روی یک پا بایستید و تلاش کنید تا تعادل خود را حفظ کنید.
• می‌توانید برای تعادل بیشتر، دست‌ها را باز نگه دارید.

 

نکته
بهتر است در نزدیکی یک تکیه‌گاه تمرین را انجام دهید تا در صورت ازدست‌دادن تعادل، تکیه‌گاهی داشته باشید.

 

توپ بوسو

نحوه انجام

• بر روی توپ بوسو بایستید و سعی کنید تعادل خود را حفظ کنید.
• می‌توانید برای تمرین بیشتر، لگن یا زانوها را به طور محدود حرکت دهید.

 

نکته
اگر حفظ تعادل روی توپ برایتان دشوار است و باعث حرکت‌های ناگهانی و شدید می‌شود، آن را متوقف کنید.

 

بهبود انعطاف‌پذیری

تمرینات کششی که بر بهبود انعطاف‌پذیری تمرکز دارند، هم به کاهش فشار بر مهره ۴ و ۵ دیسک کمر کمک می‌کنند و هم با کاهش خشکی در عضلات پایینی کمر، این امکان را برای فرد فراهم می‌کنند تا راحت‌تر به فعالیت‌های روزانه خود بپردازد.

کشش زانو به سمت قفسه سینه

نحوه انجام

• به پشت بخوابید و یکی از زانوها را به سمت قفسه سینه بکشید.
• زانو را به مدت ۲۰ تا ۳۰ ثانیه در همان حالت نگه دارید.

 

نکته
برای کاهش فشار کمر به سطح زمین، بهتر است از یک سطح نرم و راحت مانند مت یوگا یا فرش نازک استفاده کنید.

 

کشش گربه - گاو

نحوه انجام

• در حالت چهار دست‌وپا قرار بگیرید، کمر را به سمت بالا خم کنید (حالت گربه).
• سپس کمر را به سمت پایین خم کنید (حالت گاو).
• هر بار، این حرکت را ۵ بار تکرار کنید.

نکته
تا جایی کمر خود را به سمت بالا و پایین خم کنید که در مهره‌های پایین کمر احساس فشار نکنید.

سایر روش‌های درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵

روش‌های درمان دیسک‌ کمر مهره ۴ و ۵ در بعضی از موارد، مخصوصا درمورد درمان‌های خانگی مشابه روش‌های درمان دیسک‌های بالاتر ستون فقرات هستند؛ اما برخی از روش‌های درمانی تخصصی‌تر دیسک کمر مهره ۴ و ۵ مشخصا روی کاهش فشار بر عصب سیاتیک و تقویت عضلات پایینی بدن تمرکز دارند. موارد زیر، روش‌های درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ را به ترتیب از خفیف تا شدید توضیح می‌دهند.

درمان‌ خانگی

درمان خانگی دیسک کمر در ناحیه مهره‌های L4 و L5 تا حد زیادی مشابه درمان سیاتیک و دیسک کمر است. استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند نوافن، ایبوپروفن یا ناپروکسن از اولین اقداماتی است که می‌تواند به کاهش درد و التهاب دیسک کمر کمک کند.

کمپرس سرد و گرم هم یکی از روش‌های مؤثر درمان خانگی خصوصا در ساعات اولیه درد یا آسیب است؛ در مراحل اولیه، استفاده از کمپرس سرد (به مدت ۱۵-۲۰ دقیقه در هر بار) می‌تواند به کاهش التهاب و بی‌حسی درد کمک کند. پس از چند روز هم استفاده از کمپرس گرم (با همان مدت‌زمان) برای شل کردن عضلات و افزایش گردش خون توصیه می‌شود.

کمربند یا بریس حمایتی

بریس پشتیبانی‌کننده از دیسک کمر مهره ۴ و ۵

استفاده از بریس برای دیسک کمر در ناحیه مهره‌های L4 و L5 یک روش درمانی جداگانه نیست، اما یک ابزار کمکی است که معمولا همراه با فیزیوتراپی یا حتی پس از جراحی تجویز می‌شود و به فرد کمک می‌کند تا با احساس امنیت و راحتی بیشتری به فعالیت‌های روزانه‌ بپردازد.

مهره‌های L4 و L5 به دلیل قرارگیری در پایین‌ترین بخش ستون فقرات و تحمل وزن بالاتنه، بیشتر در معرض فشار ناشی از فعالیت‌های روزمره هستند و به پشتیبانی بیشتری نیاز دارد؛ به همین دلیل بریس‌های کمری (Lumbar Braces) در دو نوع تقویتی و کشی، با پشتیبانی از انحنای طبیعی کمر، از انقباض عضلات بخش پایینی کمر جلوگیری می‌کنند و به درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ کمک می‌کنند.

فیزیوتراپی (دستی و با دستگاه)

فیزیوتراپی دستی یا با دستگاه، بخش مهمی از درمان دیسک کمر محسوب می‌شود. روش‌های مورداستفاده برای درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ با درمان دیسک‌ کمر سایر مهره‌ها تفاوت چندانی ندارد و فقط تمرکز و هدف از انجام فیزیوتراپی در هر کدام از آن‌ها متفاوت است.

آسیب به مهره‌های ۴ و ۵ به طور خاص بر اعصاب و عضلات مرتبط با پاها تأثیر می‌گذارد و علاوه بر درد کمر، باعث بی‌حسی یا ضعف در پاها و مشکلات راه‌رفتن هم می‌شود؛‌ به همین دلیل فیزیوتراپی تمرکز ویژه‌ای بر تقویت عضلات پا و بهبود راه‌رفتن دارد. برخلاف مهره‌های بالاتر که ممکن است بیشتر بر بالاتنه و دست‌ها تأثیر بگذارند، درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ از تکنیک‌ها و تمریناتی مانند کشش نشسته و ایستاده، تحرک، و فشرده‌سازی عضلات استفاده می‌کند تا عملکرد اندام‌های تحتانی را بهبود بخشد.

کایروپراکتیک

درمان دیسک کمر مهره‌ ۴ و ۵ از طریق کایروپراکتیک، به دلیل نزدیکی این دیسک به عصب سیاتیک، حساسیت بیشتری دارد و به دقت بالایی نیاز دارد. به همین دلیل ضروری است که توسط یک کایروپراکتور باسابقه و مجرب انجام شود. وقتی دیسک کمر مهره ۴ و ۵ دچار آسیب یا بیرون‌زدگی می‌شود، با فشار بر عصب سیاتیک باعث درد شدید، بی‌حسی یا ضعف در ناحیه کمر و همچنین پاها می‌شود؛ به همین دلیل کایروپراکتور، با استفاده از تکنیک‌های تنظیم دقیق، مهره‌های L4 و L5 و استخوان‌های هم‌جوار مانند L3 و S1 را به موقعیت طبیعی خود برمی‌گرداند. این تنظیمات باعث کاهش فشار بر روی دیسک‌ مهره ۴ و ۵ و آزادسازی عصب سیاتیک می‌شود. کایروپراکتور ممکن است علاوه بر کار روی مفاصل و استخوان‌ها، از تکنیک‌های نرم‌افزاری مانند ماساژ عضلات و حرکات کششی هم برای کاهش تنش و افزایش جریان خون در ناحیه کمر استفاده کند.

روش جراحی+ فیلم جراحی دیسک کمر مهره ۴ و ۵

در مواردی که بیرون‌زدگی یا آسیب دیسک کمر با هیچ‌کدام از روش‌های بالا درمان نشود، از روش جراحی استفاده می‌شود. جراحی دیسک کمر مهره ۴ و ۵ به دلیل نزدیکی به عصب سیاتیک و سایر عصب‌های مهم پا، پیچیدگی بیشتری دارد؛ به همین دلیل روش جراحی میکروسکوپی (میکرودیسککتومی) به دلیل دقت بیشتر و آسیب کمتر به بافت‌های اطراف، برای درمان دیسک کمر مهره ۴ و ۵ بیشتر مورداستفاده قرار می‌گیرد.

همان‌طور که فیلم جراحی دیسک کمر مهره ۴ و ۵ نشان می‌دهد، در این روش، جراحی با استفاده از میکروسکوپ و ایجاد برش کوچکی انجام می‌شود و بخش آسیب‌دیده دیسک برداشته می‌شود. درحالی‌که دیسککتومی شامل برش بزرگ‌تری برای برداشت دیسک آسیب‌دیده است. معمولاً در مواردی که دیسک فشار زیادی بر روی عصب‌ها وارد کرده است و نیاز به دسترسی دقیق‌تر به ناحیه دارد، از جراحی میکروسکوپی استفاده می‌شود.